Wszystko o elektrogracie

Elektograt, elektrośmieć, elektroodpad, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny (ZSEE) to potoczna nazwa niepotrzebnego, przestarzałego, zniszczonego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, czyli takiego, który wcześniej dział na prąd lub na baterie.

Zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami, sprzęt elektroniczny i elektryczny dzielimy na:

1. Wielkogabarytowe urządzenia gospodarstwa domowego

1. Wielkogabarytowe urządzenia chłodzące
2. Chłodziarki
3. Zamrażarki
4. Pozostałe wielkogabarytowe urządzenia używane do chłodzenia, konserwowania i przechowywania żywności
5. Pralki
6. Suszarki do ubrań
7. Zmywarki
8. Urządzenia kuchenne, w tym kuchenki
9. Piece elektryczne
10. Elektryczne płyty grzejne
11. Mikrofalówki
12. Pozostałe wielkogabarytowe urządzenia używane do gotowania i innego typu przetwarzania żywności
13. Elektryczne urządzenia grzejne
14. Grzejniki elektryczne
15. Pozostałe wielkogabarytowe urządzenia używane do ogrzewania pomieszczeń, łóżek, mebli wypoczynkowych
16. Wentylatory elektryczne
17. Urządzenia klimatyzacyjne
18. Pozostały sprzęt wentylujący, wyciągi wentylacyjne i sprzęt konfekcjonujący

2. Małogabarytowe urządzenia gospodarstwa domowego

1. Odkurzacze
2. Zamiatacze dywanów
3. Pozostałe urządzenia czyszczące
4. Urządzenia używane do szycia, dziania, tkania i innego typu przetwarzania wyrobów włókienniczych
5. Żelazka i pozostałe urządzenia do prasowania, maglowania i pozostałe urządzenia służące do pielęgnacji ubrań
6. Tostery
7. Frytownice
8. Rozdrabniacze, młynki do kawy oraz urządzenia do otwierania i zamykania pojemników i opakowań
9. Noże elektryczne
10. Urządzenia do strzyżenia włosów, suszenia włosów, szczotkowania zębów, golenia, masażu oraz pozostałe urządzenia do pielęgnacji ciała
11. Zegary, zegarki oraz urządzenia do celów odmierzania, wskazywania lub rejestrowania czasu
12. wagi
13. Pozostałe małogabarytowe urządzenia gospodarstwa domowego

3. Sprzęt teleinformatyczny i telekomunikacyjny

A. Scentralizowane przetwarzanie danych:
1. Komputery duże
2. Stacje robocze
3. Jednostki drukujące

B. Komputery osobiste:
1. Komputery osobiste stacjonarne, w tym procesor, mysz, monitor i klawiatura
2. Laptopy, w tym procesor, mysz, monitor i klawiatura
3. Notebooki
4. Notepady
5. Drukarki
6. Sprzęt kopiujący
7. Elektryczne i elektroniczne maszyny do pisania
8. Kalkulatory kieszonkowe
9. Pozostały sprzęt do zbierania, przechowywania, przetwarzania, prezentowania lub przekazywania informacji drogą elektroniczną
10. Terminale i systemy użytkownika
11. faxy
12. Teleksy
13. Telefony
14. Automaty telefoniczne
15. Telefony bezprzewodowe
16. Telefony komórkowe
17. Systemy zgłoszeniowe/sekretarki automatyczne
18. Pozostałe produkty lub sprzęt służący do transmisji głosu, obrazu lub innych informacji za pomocą technologii telekomunikacyjnej

4.Sprzęt audiowizualny

1. Odbiorniki radiowe
2. Odbiorniki telewizyjne
3. Kamery video
4. Sprzęt video
5. Sprzęt hi-fi
6. Wzmacniacze dźwięku
7. Instrumenty muzyczne
8. Pozostałe produkty lub urządzenia wykorzystywane do nagrywania lub kopiowania dźwięku lub obrazów, w tym sygnałów, lub wykorzystujące technologie przesyłu dźwięku i obrazu inne niż telekomunikacyjne

5. Sprzęt oświetleniowy

1. Oprawy oświetleniowe do lamp fluorescencyjnych, z wyjątkiem opraw oświetleniowych stosowanych w gospodarstwach domowych
2. Liniowe lampy fluorescencyjne
3. Kompaktowe lampy fluorescencyjne
4. Wysokoprężne lampy wyładowcze, w tym ciśnieniowe lampy sodowe oraz lampy metalohalogenkowe
5. Niskoprężne lampy sodowe
6. Pozostałe urządzenia oświetleniowe służące do celów rozpraszania i kontroli światła, z wyjątkiem żarówek

6. Narzędzia elektryczne i elektroniczne, z wyjątkiem wielkogabarytowych, stacjonarnych narzędzi przemysłowych

1. Wiertarki
2. Piły
3. Maszyny do szycia
4. Urządzenia do skręcania, mielenia, piaskowania, przemiału, piłowania, cięcia, nawiercania, robienia otworów, nabijania, składania, gięcia lub podobnych metod przetwarzania drewna, metalu i innych materiałów.
5. Narzędzia do nitowania, przybijania lub przyśrubowania lub usuwania nitów, gwoździ, śrub lub podobnych zastosowań
6. Narzędzia do spawania, lutowania lub podobnych zastosowań
7. Urządzenia do rozpylania, rozprowadzania, rozpraszania lub innego typu nanoszenia cieczy lub substancji gazowych innymi metodami
8. Narzędzia do koszenia trawy lub innych prac ogrodniczych
9. Pozostałe narzędzia elektryczne i elektroniczne

7. Zabawki, sprzęt rekreacyjny i sportowy
1. Kolejki elektryczne lub tory wyścigowe
2. Kieszonkowe konsole do gier video
3. Gry video
4. Komputerowo sterowane urządzenia do uprawiania sportów rowerowych, nurkowania, biegania, wiosłowania
5. Sprzęt sportowy z elektrycznymi lub elektronicznymi częściami składowymi
6. Automaty uruchamiane monetą, banknotem (pieniądzem papierowym), żetonem lub innym podobnym artykułem
7. Pozostałe zabawki, sprzęt rekreacyjny i sportowy

8. Wyroby medyczne, z wyjątkiem wszystkich wszczepianych i skażonych produktów
1. Sprzęt do radioterapii
2. Sprzęt do badań kardiologicznych
3. Sprzęt do dializoterapii
4. Sprzęt do wentylacji płuc
5. Urządzenia medyczne wykorzystujące technikę nuklearną
6. Sprzęt laboratoryjny do diagnostyki in vitro
7. Analizatory
8. Zamrażarki laboratoryjne
9. Testy płodności
10. Pozostałe urządzenia do wykrywania, zapobiegania, monitorowania, leczenia, łagodzenia przebiegu choroby, urazów lub niepełnosprawności

9. Przyrządy do nadzoru i kontroli

1. Czujniki dymu
2. Regulatory ciepła
3. Termostaty
4. Urządzenia pomiarowe, ważące lub do nastawu używane w gospodarstwie domowym lub jako sprzęt laboratoryjny
5. Pozostałe przyrządy nadzoru i kontroli używane w obiektach i instalacjach przemysłowych (np. w panelach sterowniczych)

10. Automaty do wydawania

1. Automaty do wydawania napojów gorących
2. Automaty do wydawania butelek lub puszek z zimnymi i gorącymi napojami
3. Automaty do wydawania produktów stałych
4. Automaty do wydawania pieniędzy - bankomaty
5. Inne wydające wszelkiego rodzaju produkty

Oznakowanie sprzętu elektrycznego i elektronicznego

Na wszystkich urządzeniach elektrycznych i elektronicznych wyprodukowanych po 2005 roku powinien znajdować się symbol selektywnego zbierania. Jest to przekreślony kołowy kontener na odpady. Symbol ten wskazuje, że dany sprzęt nie może być wyrzucany wraz z innymi odpadami.

Dlaczego elektrośmieci są szkodliwe dla środowiska?

Elektrograty zawierają liczne substancje, które mogą być niebezpieczne dla człowieka,zwierząt i całego środowiska. Gdy ZSEE nie zostanie prawidłowo zabezpieczone, substancje takie mogą przedostać się do gleby i wody i zanieczyścić nasze środowisko. W niektórych przypadkach mogą spowodować zatrucie tych organizmów i ciężkie choroby, takie jak uszkodzenia systemu nerwowego, zmiany w układzie genetycznym i rak.

Oto lista niektórych substancji niebezpiecznych zawartych w elektrogratach.

Rtęć – zawarta jest m.in. w niektórych świetlówkach. Objawy zatrucia: pogorszenie wzroku i słuchu, zaburzenia koordynacji ruchu, konwulsje i drgawki. Najcięższe przypadki mogą objawiać się paraliżem, głuchotą, ślepotą, a nawet śmiercią.

Ołów – wykorzystywany w elektronice przy stopach lutowniczych, także w lampach kineskopowych, świetlówkach i akumulatorach – kumuluje się w szkielecie, wątrobie, nerkach mózgu.

Związki bromu – stosowane są w komputerach. Działanie toksyczne spowodowane jest wypieraniem chlorków z osocza krwi, co prowadzi do zamroczenia, a w zatruciach ostrych do nudności, zawrotów głowy, bólu brzucha, wymiotów, śpiączki i porażenia.

Polichlorobifenyl (PCB) - w urządzeniach pełni funkcje chłodzące, smarujące i izolujące. Może być przyczyną m.in. uszkodzeń wątroby, zaburzeń funkcji rozrodczych, neurologicznych i hormonalnych, osłabienia odporności, a także opóźnień rozwoju u niemowląt.

Azbest – ze względu na słabe przewodnictwo ciepła i prądu w urządzeniach elektrycznych i elektronicznych jest stosowany jako materiał izolacyjny. Szkodliwość włókien azbestowych zależy od średnicy i długości włókien. Najbardziej niebezpieczne są włókna cienkie, gdyż przenikają one do dolnych dróg oddechowych, wbijają się w płuca, gdzie pozostają i w wyniku wieloletniego drażnienia komórek wywołują nowotwory.

Chrom – używany do powlekania elementów metalowych, dla ochrony przed korozją i ze względów estetycznych. Powoduje zaburzenia układu krążenia, choroby skóry i alergie.

Freon (R-12) - stosowany jest w klimatyzatorach i lodówkach, w których pełni funkcję chłodniczą. Freony łatwo ulatniają się do atmosfery z nieszczelnych instalacji, bez pozostawiania widocznych śladów wycieku, gdyż są nietoksyczne i niepalne, co powoduje, że nieszczelności takie trudno jest wykryć. Emisja freonów do atmosfery powoduje niszczenie warstwy ozonowej. Od roku 1998 nie wolno stosować freonu w urządzeniach elektrycznych.

Podstawy prawne

• Dyrektywa Nr 2002/96/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 stycznia 2003
• r. w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (WEEE).

• Ustawa z 21 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym
• i elektronicznym oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2008 r. nr 223, poz. 1464).

• Ustawa z 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz.U. 2005 nr 180, poz. 1495).

• Ustawa z 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2007 r. nr 39, poz. 251, z późn. zm.).

• Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 31 grudnia 2010 r. w sprawie minimalnych rocznych poziomów zbierania zużytego sprzętu (Dz. U. nr 3, poz. 5).